نقص ساختاری تفاهم‌نامه در یک جمله/آمریکا هم داور،هم بازیکن؟

به گزارش موج زاگرس، برخی کارشناسان راهبردی معتقدند اکنون به جای درگیری با مفاد نامعلوم یا تکذیب‌شده تفاهم‌نامه با آمریکا، باید به ساختار پنهان آن توجه کرد. از دیدگاه آنها، ایراد اصلی در این است که توافق یادشده در دل «نظم آمریکایی منطقه» صورت‌بندی شده؛ نظمی که در آن واشنگتن هم «ناظم بلامنازع» است و هم «طرف مذاکره».

این دو نقش ذاتاً با هم در تعارضند. آمریکا به عنوان ناظم منطقه، تاکنون با ابزارهایی چون جنگ (کویت)، اشغال (افغانستان و عراق)، تحریم و آشوب داخلی (ایران) منافع خود را دنبال کرده است. حال آنکه پای میز مذاکره، از او خواسته می‌شود امتیازاتی بدهد که در قامت ناظم، حتی کوچکترین آنها را نمی‌پذیرد.

این تحلیلگران با اشاره به تجربه «سیکل جنگ–مذاکره–جنگ» تأکید می‌کنند: برای جلوگیری از تکرار تجاوز و خروج از این چرخه، تنها «کف» مذاکره کافی نیست؛ بلکه به «سقفی» به نام اخراج نظامیان آمریکا از پایگاه‌های منطقه نیاز است. طرح اداره تنگه هرمز نیز دقیقاً برای تحقق همین هدف طراحی شده بود.

در مقابل، راهکارهای جایگزینی پیشنهاد می‌شود که درون نظم آمریکایی نمی‌گنجد؛ از جمله:بی‌اثر کردن محاصره دریایی از طریق عملیات نظامی یا دیپلماسی اقتصادی زمینی با همسایگان و مذاکره با کشورهای منطقه (با میانجیگری چین، روسیه یا جهان اسلام) برای بستن پایگاه‌های آمریکا در قبال تضمین امنیت و بهره‌مندی از تنگه هرمز.

اما به ارزیابی موج زاگرس از دیدگاه این کارشناسان، تفاهم‌نامه جدید – صرف‌نظر از محتوای نانوشته آن – بار دیگر همه امیدها را به مذاکره با همان «ناظم–طرف» گره زده است. حتی مذاکره با قطر و کشورهای عربی برای آزادسازی دارایی‌ها نیز حرکتی «درون» همان نظم ارزیابی می‌شود، نه اقدامی برای برهم زدن آن. چنین تعهداتی ضمانت اجرایی برای اخراج پایگاه‌های آمریکا ندارند و صرفاً فهرست اهداف نظامی ایران را در برابر تجاوز احتمالی آینده محدود می‌کنند.

در پایان از نخبگان دلسوز و رسانه‌ها انتظار می‌رود به جای پرداختن به مفاد تکذیب‌شده، بر افشای «تعارض بنیادین نقش‌های آمریکا» تمرکز کنند؛ چراکه به باور تحلیلگران، اصل آسیب دقیقاً در همین فرامتن نهفته است.

انتهای پیام/